مفاصل و كمر و غير اينها نافع و اكتحال خاكستر آن ، سوده تنها يا با نصف وزن آن سرگين موش جهت بصر و جرب و سلاق و با فلفل و زنجبيل و ادويه حارّه مناسب جهت دفع بياض و ناخنه چشم انسان و غير آن نافع است . قطور روغن آن جهت درد گوش بسيار نافع و برشته آن جهت سرفه بارد كهنه و قرحه آلات بول و رفع قولنج مفيد است . « 2 » عقرب بحرى : ماهى صدفى خاردار است و سرش بزرگ و خارى سفيد بر آن رسته و نيش آن حيوان است و گزيدن آن باعث سوزش عظيم مىگردد و طلاى آن جهت داء الثعلب مفيد است . « 1 » اگر كسى را عقرب بزند بيخ يا برگ حندقوقى را ساييده بر روى آن گذارند يا كرب و نوشادر بخورد يا روى زخم بگذارد ، نافع زهر عقرب است . « 2 » عقيق سنگ معروفى است كه برّاق و صاف ، وقتى كه از كوه بيرون مىآورند رنگ آن عقيق است و آن را مىپزند تندتر مىشود . سرخ و شفاف آن نوع اعلاء مىباشد . آن عقيق كه در آن خطهاى رنگارنگ باشد ، آن را جزع مىگويند و آن جزع كه فقط رنگ سياه و سفيد دارد آن را سنگ سليمانى گويند و آن جزع كه رنگ سبز و زرد دارد آن را لهسينيا نامند . رنگ مختلف آن عموما سرخ و برّاق ، ذائقه بى مزه ، مزاج سرد و خشك درجه دوم ، مقدار خوراك از 770 ميلىگرم تا 1 گرم و كشته آن از 120 ميلىگرم تا نيم گرم ، مقام حصول آن بيشتر در يمن است ، مصلح آن كتيرا و شكر سفيد ، مقوّى و مفرّح قلب ، مقوّى بصر و خفقان را نافع است . آويزان كردن بر روى قلب ، خفقان را دور مىكند . كُشته آن سيلان خون را مىبندد ، كثرت حيض ، نفث الدم و در خفقان مفيد است . بعضى اطبا آن را سرد و خشك دو درجه گفته‌اند براى گرده ضرر دارد ، مصلح آن كتيرا ، سرمه آن بينايى را قوّت مىدهد ، ماليدن آن دندان و لثه را قوى مىكند ، خون را مىبندد و خوردن آن غم و غصه را دور مىكند . « 3 »

--> ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 3 ، ص 217 . ( 1 ) - تحفه حكيم ، ص 184 . ( 2 ) - كتاب المفردات ، ص 119 . ( 3 ) - بستان المفردات ، ص 199 ؛ المفردات ، ص 331 .